Depresyon Tedavisi

Depresyon, birkaç kötü günden ya da hayal kırıklığının yarattığı geçici üzüntüden farklıdır. En az iki hafta boyunca neredeyse her gün süren çökkünlük ya da hiçbir şeyden keyif alamama, uyku ve iştahta değişiklik, yorgunluk, dikkat güçlüğü, değersizlik düşünceleriyle birlikte seyreder ve kişinin işini, ilişkilerini, kendine bakımını etkiler. Depresyonun nasıl tedavi edildiğini anlamanın en kolay yolu, tedaviyi bir takvim gibi düşünmektir.

Fark ettiğinizde

Depresyon çoğu zaman sinsice başlar. Önce uyku bozulur, sonra hafta sonu planlarına katılmak zorlaşır, ardından iş yerinde odaklanmak güçleşir. Pek çok kişi bu değişiklikleri yorgunluğa, strese ya da mevsime bağlar. Şu soruları kendinize sormak yol gösterir: Son iki haftada çoğu gün kendimi çökkün hissettim mi? Eskiden sevdiğim şeylere ilgim azaldı mı? Uykum, iştahım, enerjim belirgin biçimde değişti mi? Bu sorulardan ikisine "evet" diyorsanız bir değerlendirme yararlı olur. Yakınlarınızın "Değiştin" demesi de önemli bir işarettir.

Randevudan önce

Muayeneye gelmeden önce yakınmalarınızın ne zaman başladığını, daha önce benzer dönemler yaşayıp yaşamadığınızı, kullandığınız ilaçları ve ailenizde ruhsal hastalık öyküsü olup olmadığını düşünmeniz görüşmeyi kolaylaştırır. Varsa eski raporlarınızı ve tahlil sonuçlarınızı yanınıza alın. Dilerseniz bir yakınınızı da getirebilirsiniz.

Muayene günü

İlk görüşmede belirtilerin şiddeti ve süresi, günlük hayatınıza etkisi, uyku ve iştah düzeniniz, alkol ve madde kullanımı ayrıntılı olarak konuşulur. Geçmişte uykuya ihtiyaç duymadığınız, aşırı enerjik olduğunuz dönemler yaşayıp yaşamadığınız da sorulur; çünkü bu, bipolar bozukluğun işareti olabilir ve tedavi seçimini değiştirir. Tiroit hormonları, kan sayımı, B12 vitamini gibi tetkikler, depresyona benzer belirtiler yaratan bedensel nedenleri dışlamak için istenebilir. Görüşmenin sonunda tanı, tedavi seçenekleri ve takvim sizinle paylaşılır.

İlk dört hafta

İlaç tedavisi başlandıysa ilk haftalar sabır gerektirir. Antidepresanların etkisi hemen değil, birkaç hafta içinde ortaya çıkar. Bu dönemde mide bulantısı, baş ağrısı, uyku değişikliği gibi yan etkiler görülebilir; bunların çoğu ilk iki hafta içinde hafifler. İlk kontrol genellikle iki ile dört hafta arasında yapılır. Bu görüşmede yan etkiler ve ilk değişiklikler değerlendirilir, gerekirse doz ayarlanır. İlk düzelme çoğu zaman uyku ve iştahta görülür; ruh hâlinin düzelmesi biraz daha zaman alır.

Üçüncü ay

Altıncı ile on ikinci haftalar arasında çoğu kişide belirgin bir iyileşme görülür: Enerji artar, ilgi geri gelir, gelecek daha umutlu görünür. Bu dönemde yanıt yeterli değilse doz artırılabilir, ilaç değiştirilebilir ya da tedaviye ek bir seçenek eklenebilir. Psikoterapi bu dönemde özellikle etkilidir; bilişsel davranışçı terapi ya da kişilerarası terapi, depresyonu besleyen düşünce kalıplarını ve ilişki sorunlarını ele alır.

Koruma dönemi

Belirtiler düzeldikten sonra tedavinin hemen bırakılması, depresyonun geri dönme riskini belirgin biçimde artırır. Bu nedenle ilk depresyon döneminde iyileşmenin ardından tedavi genellikle altı ile dokuz ay daha sürdürülür. Daha önce birden fazla depresyon dönemi yaşamış kişilerde bu süre daha uzun tutulabilir. Kontroller bu dönemde seyrekleşir; ayda bir ya da birkaç ayda bir yapılır.

İlacı bırakmak

İlacı bırakma kararı, kendinizi uzun süredir iyi hissettiğiniz ve hayatınızda büyük bir stres kaynağının olmadığı bir dönemde, hekiminizle birlikte verilir. Doz birkaç hafta içinde yavaş yavaş azaltılır. İlacı birden kesmek baş dönmesi, huzursuzluk ve uyku bozukluğu gibi kesilme belirtilerine yol açabilir. Antidepresanlar alışkanlık yapan ilaçlar değildir; bu belirtiler bağımlılık değil, beynin değişikliğe uyum sağlamasıyla ilgilidir.

Bir yıl sonra

Tedaviyi tamamlayan pek çok kişi, depresyonun erken işaretlerini tanımayı öğrenmiş olur. Uykunun yeniden bozulmaya başlaması, sosyal ortamlardan çekilme ya da sabahları kalkmakta zorlanma gibi işaretler fark edildiğinde erkenden başvurmak, yeni bir dönemi çoğu zaman kısa ve hafif atlatmayı sağlar.

Tedaviye yardımcı günlük adımlar

İlaç ve terapinin yanında bazı basit alışkanlıklar iyileşmeyi hızlandırır. Her gün aynı saatte uyanmak, gün ışığında kısa bir yürüyüş yapmak, öğünleri atlamamak, alkolden uzak durmak ve gün içinde küçük de olsa keyif veren bir etkinliğe yer açmak bunların başında gelir. Depresyonda motivasyonun gelmesini beklemek yerine küçük bir adımla başlamak işe yarar; hareket çoğu zaman isteği peşinden getirir.

Yakınlar için

Depresyondaki birine "Kendini toparla" demek yerine onu dinlemek, küçük günlük işlerde yardım etmek ve tedaviye devam etmesini desteklemek çok daha etkilidir. Kişi ölüm ya da kendine zarar verme düşüncelerinden söz ediyorsa bu her zaman ciddiye alınmalı ve beklemeden bir hekime ya da acil servise başvurulmalıdır.

Sık sorulanlar